Zaburzenia trawienia
Wzdęcia, bóle brzucha i nieregularne wypróżnienia mają wiele możliwych przyczyn. Wyjaśniamy, jak je zawęzić.
Skąd się to bierze
Objawy ze strony przewodu pokarmowego są częste i niespecyficzne. Zanim rozpozna się zespół jelita drażliwego, trzeba wykluczyć przyczyny organiczne: celiakię, nieswoiste zapalenia jelit, zakażenie Helicobacter pylori, niedoczynność tarczycy, nietolerancje pokarmowe.
Dopiero po tym kroku sensowna jest praca nad dietą i mikrobiotą. Kolejność ma tu znaczenie — eliminacja glutenu przed badaniem w kierunku celiakii uniemożliwia postawienie rozpoznania.
Co sprawdzamy, żeby to ustalić
Każde oznaczenie odpowiada na konkretne pytanie. Zakres dobieramy po wywiadzie — poniżej to, co przy tym objawie ma sens najczęściej.
| Badanie | Na jakie pytanie odpowiada |
|---|---|
| Morfologia, ferrytyna | niedokrwistość z niedoboru — objaw zaburzeń wchłaniania |
| Przeciwciała w kierunku celiakii | koniecznie przed eliminacją glutenu z diety |
| Kalprotektyna w kale | różnicowanie zapalenia i zaburzeń czynnościowych |
| Helicobacter pylori | test oddechowy lub antygen w kale |
| TSH | tarczyca a motoryka jelit |
| CRP, OB | stan zapalny |
| ALT, GGTP, lipaza | wątroba i trzustka |
| Krew utajona w kale | badanie przesiewowe w kierunku nowotworu jelita grubego |
| Elastaza trzustkowa w kale | przy podejrzeniu niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki |
| Test w kierunku nietolerancji laktozy | przy objawach po nabiale |
Krew pobieramy na miejscu, badania realizuje laboratorium ALAB. Oznaczenia wykonujemy dokładnie — także te, których nie robi się rutynowo, jeśli wywiad na nie wskazuje.
Badanie w kierunku celiakii trzeba wykonać przed wykluczeniem glutenu z diety — po kilku tygodniach eliminacji przeciwciała zanikają, a badanie przestaje być rozstrzygające. Pacjent, który sam odstawił gluten i poczuł poprawę, może już nie mieć możliwości uzyskania rozpoznania bez wielotygodniowego powrotu do diety zawierającej gluten, co bywa uciążliwe. To jeden z najczęstszych błędów w kolejności postępowania i powód, dla którego warto porozmawiać z lekarzem, zanim wprowadzi się dietę eliminacyjną.
Objawy wymagające pilnej oceny
Krew w stolcu, utrata masy ciała, nocne bóle brzucha, niedokrwistość lub nagła zmiana rytmu wypróżnień u osoby po pięćdziesiątce wymagają pilnej diagnostyki.
Konsultacja i pobranie w jednym miejscu
Przynieś wyniki badań wykonanych wcześniej oraz listę przyjmowanych leków i suplementów.