Przyrost masy ciała
Trudność w utrzymaniu masy ciała mimo diety bywa objawem zaburzeń metabolicznych lub hormonalnych.
Skąd się to bierze
Przyrost masy ciała mimo niezmienionych nawyków, albo brak efektów mimo konsekwentnego deficytu, jest sygnałem, że warto sprawdzić metabolizm, a nie zwiększać restrykcje.
Najczęstsze uchwytne przyczyny to insulinooporność, niedoczynność tarczycy, zespół policystycznych jajników u kobiet i zaburzenia rytmu dobowego. Osobno znaczenie mają leki — część przeciwdepresyjnych, przeciwpsychotycznych, sterydów i preparatów hormonalnych realnie wpływa na masę ciała.
Co sprawdzamy, żeby to ustalić
Każde oznaczenie odpowiada na konkretne pytanie. Zakres dobieramy po wywiadzie — poniżej to, co przy tym objawie ma sens najczęściej.
| Badanie | Na jakie pytanie odpowiada |
|---|---|
| Glukoza i insulina na czczo | insulinooporność — wskaźnik HOMA-IR |
| Hemoglobina glikowana | średnia glikemia z ostatnich trzech miesięcy |
| TSH, fT3, fT4 | niedoczynność tarczycy |
| Lipidogram z lipoproteiną(a) | gospodarka lipidowa i ryzyko sercowo-naczyniowe |
| ALT, GGTP | stłuszczenie wątroby |
| Kortyzol | przy podejrzeniu nadmiaru — metodę oznaczenia dobieramy do sytuacji |
| Testosteron, SHBG | u kobiet z zaburzeniami cyklu |
| Kwas moczowy | związany z zespołem metabolicznym |
Krew pobieramy na miejscu, badania realizuje laboratorium ALAB. Oznaczenia wykonujemy dokładnie — także te, których nie robi się rutynowo, jeśli wywiad na nie wskazuje.
Insulinooporność poprzedza cukrzycę o lata, a czasem o dekadę — i przez cały ten czas glukoza na czczo może pozostawać w normie. Widać ją dopiero w zestawieniu z insuliną, dlatego samo oznaczenie cukru niczego nie rozstrzyga. To okres, w którym interwencja jest najskuteczniejsza, a jednocześnie ten, w którym najczęściej nikt nie szuka. Warto też wiedzieć, że obwód talii jest lepszym wskaźnikiem ryzyka metabolicznego niż masa ciała czy wskaźnik BMI, ponieważ odzwierciedla ilość tłuszczu trzewnego.
Objawy wymagające pilnej oceny
Szybki przyrost masy ciała z obrzękami, dusznością lub nadciśnieniem wymaga pilnej oceny. Przyrost z rozstępami, osłabieniem mięśni i nadciśnieniem — diagnostyki w kierunku nadmiaru kortyzolu.
Konsultacja i pobranie w jednym miejscu
Przynieś wyniki badań wykonanych wcześniej oraz listę przyjmowanych leków i suplementów.