Obciążenie rodzinne
Choroby w rodzinie nie przesądzają o Twoim zdrowiu, ale zmieniają to, co warto sprawdzać i jak wcześnie.
Skąd się to bierze
Wywiad rodzinny jest jednym z najsilniejszych i najtańszych narzędzi oceny ryzyka. Zawał przed pięćdziesiątym piątym rokiem życia u ojca lub przed sześćdziesiątym piątym u matki, cukrzyca u rodzeństwa, nowotwór jelita grubego czy piersi u krewnego pierwszego stopnia — każda z tych informacji zmienia zalecany zakres i wiek rozpoczęcia badań przesiewowych.
Nie chodzi o to, żeby żyć w poczuciu zagrożenia. Chodzi o to, żeby badać to, co ma sens, i zacząć wtedy, kiedy to jeszcze coś zmienia.
Co sprawdzamy, żeby to ustalić
Każde oznaczenie odpowiada na konkretne pytanie. Zakres dobieramy po wywiadzie — poniżej to, co przy tym objawie ma sens najczęściej.
| Badanie | Na jakie pytanie odpowiada |
|---|---|
| Lipidogram z lipoproteiną(a) | lipoproteina(a) jest uwarunkowana genetycznie — oznaczana raz w życiu |
| Glukoza, insulina, hemoglobina glikowana | ryzyko cukrzycy |
| Apolipoproteina B | dokładniejszy wskaźnik ryzyka niż sam cholesterol LDL |
| Homocysteina | dodatkowy czynnik ryzyka naczyniowego |
| CRP wysokoczułe | stan zapalny naczyń |
| Morfologia, ALT, kreatynina | stan wyjściowy narządów |
| Badania przesiewowe onkologiczne | zakres i wiek rozpoczęcia zależny od wywiadu |
| TSH | choroby tarczycy mają silny komponent rodzinny |
| Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego | kalkulator uwzględniający wiek, ciśnienie, lipidy i palenie |
Krew pobieramy na miejscu, badania realizuje laboratorium ALAB. Oznaczenia wykonujemy dokładnie — także te, których nie robi się rutynowo, jeśli wywiad na nie wskazuje.
Lipoproteina(a) jest czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego uwarunkowanym genetycznie i praktycznie niezmiennym przez całe życie. Wystarczy oznaczyć ją raz — a mimo to rzadko jest badana rutynowo. Jej podwyższone stężenie zwiększa ryzyko niezależnie od cholesterolu LDL i tłumaczy część zawałów u osób z prawidłowym lipidogramem. Przy dodatnim wywiadzie rodzinnym to jedno z badań o najlepszym stosunku wartości do kosztu, bo wynik zmienia intensywność postępowania na kolejne dekady.
Objawy wymagające pilnej oceny
Nagły zgon sercowy u młodego krewnego wymaga pogłębionej diagnostyki kardiologicznej, także u osób bez objawów.
Konsultacja i pobranie w jednym miejscu
Przynieś wyniki badań wykonanych wcześniej oraz listę przyjmowanych leków i suplementów.